تاثیرعوامل اکولوژیکی ومحیط کشت برمیزان مواد مؤثره گیاها ن داروئی

سحر جان بخش(عضو انجمن تحقیقات طب سنتی ایران)-سمیرا شیبانی مقدمه: متون تاریخی نشان میدهند که شناخت گیاهان داروئی واستفاده ازآنها برای درمان بیماریها پیشینه ای شرقی دارد ودر طول تاریخ و سیر تدریجی تحولات علمی نقش گیاهان دردرمان وبعد شناخت موادموثره دراین قبیل گیاهان باعث گردید از آنها درصنعت داروسازی وعطرسازی استفاده های شایان توجهی شود. دراین مقاله سعی شده تابامطالعات متفاوت دراین زمینه مجموعه ای ازاطلاعات ارزشمند درمورد ارتباط بین کشت و خواص درمانی چند گیاه داروئی مرسوم درطب سنتی معرفی وارائه شود.

شرح:
گیاهان موردمطالعه دراین تحقیق شامل:
1)نام: سیر      نام علمی:.L  Allium Sativum           نام انگلیسی: Garlic       ازخانواده:Liliaceae
2)نام:پیاز         نام علمی:Allium Cepa L.   نام انگلیسی:      onion     ازخانواده:      Liliaceae

3)نام:سنبل الطیب(علف گربه)  نام علمی: Valeriyana officinalis L.  نام انگلیسی: Valerian   ازخانواده:Valerianaceae     
4)نام:زوفا      نام علمی: Hyssopus officinalis L.         نام انگلیسی:Hyssop     ازخانواده:Labiatae
نتایج وبحث:
1)سیر:گیاهی است علفی ودوساله که قسمت زیرزمینی آن متورم ودارای مواد مؤثره :آلیسین -آجون واسانس آنرانامبرد که باعث
اثرات درمانی:ضد سرطان- ضدباکتری- کاهش فشارخون وکلسترول- درمان کننده دردهای مفاصل وسیاتیک- درمان کننده زخمهای روده ومعده- ضدانعقادخون و...می باشد.
سیردراوایل دوره رشد به دماهای پائین نیازداشته اما دراواخررشد به دمای بالا برای تکمیل رشد و افزایش ماده مؤثره اش نیازمند است.
دوران گلدهی سیرازتیرتاشهریورماه میباشد وزمان منا سب برای برداشت سیروافزایش ماده مؤثره آن ازخرداد تا مرداد ماه میباشد..
2)پیاز:گیاهی است علفی ودوساله که قست زیرزمینی وپیازآن دارای مواد مؤثره:نوعی انسولین گیاهی بنام گلوکوکنین- اسید سیتریک-
اینولین- کوئرستین واسانس آن که براثرپختن ازبین میرود.
وباعث اثرات درمانی : مدر- ملین- باکتری کش- ضد سرطان- معالج عفونتهای مجاری تنفسی- جلوگیری ازنرمی استخوان وخردکردن سنگ کلیه و....میباشد.
پیاز درموقع رسیدن وکامل شدن برای افزایش مواد مؤثره اش به طول روز بیشتری نیازدارد.دوران گلدهی پیاز ازماه خرداد تا تیرمی باشد وزمان مناسب برای برداشت وافزایش مواد مؤثره آن از تیر تا شهریور ماه میباشد.
3)سنبل الطیب: گیاهی است علفی وچندساله که درریشه وریزمش دارای مواد مؤثره: آمیدون –اسیدوالرینیک-اسیدفرمیک واسانس است.که باعث اثرات درمانی: درمان ناراحتیهای عصبی وصرع- رفع ناراحتیهای قلبی وتقویت کننده مراکزخودکارقلب-ضدکرم- معالج سردردهای میگرنی و...می باشد.
سنبل الطیب درطول رویش به هوای معتدل وآب نسبتا زیادی نیازدارد.سنبل الطیب رادرخاکهایی با بافت متوسط وحاصلخیزوغنی از ترکیبات وموادهوموسی با زهکش مناسب باید کشت کرد.خاکهای سنگین وآب ایستایی برای سنبل الطیب مناسب نیست وسبب کاهش عملکردریشه وموادمؤثره آن میشود.
ریشه سنبل الطیب دراواخردوره رویش(پائیزوزمستان)ازبیشترین میزان موادمؤثره برخورداراست.برداشت ریشه درسال دوم مناسب است وریشه ازحداکثرماده مؤثره برخوردار است.
4)زوفا:گیاهی است خشبی وچندساله که درسرشاخه های گلدارش دارای مواد مؤثره:کولین- فیتوسترول- دیوزمین- هیسوپینو اسانس است.که باعث اثرات درمانی:ضدگرفتگی عضلات- ضد آسم- ضدویروس- رفع سنگ کلیه- شل کننده عروق محیطی و...می باشد.
زوفا درطول رویش به هوای گرم وخشک و آب کافی نیازدارد. آب کافی باعث افزایش گلدهی وماده مؤثره میشود.(5/5-7)PH مناسب برای این گیاه وافزایش ماده مؤثره آن می باشدونیز افزودن کودهای ازته به خاک سبب افزایش کمیت وکیفیت مواد مؤثره زوفا میگردد.سرشاخه های زوفا در اوایل تابستان حاوی حداکثرماده مؤثره واسانس می باشند