درد اندامان ظاهري بدن درد مفاصل

درد از چيست؟ 1) شراكت بين عامل به وجود آورنده درد= سبب 2) پذيرنده درد=اندام اندام پذيراي ماده درد آور: 1) ناتواني اندام ناشي از سوء مزاج(خصوصا سرد) 2) ناتواني سرشت اندام 3) جذب زياد حرارت + حركت زياد بيمار ← نمي توان از قسمت سوء مزاج جدا كرد 4)اينكه اندام در زير اندامان ديگر قرار گرفته است باعث ميشود كه مواد به سوي او روي آورند← ايجاد درد پاها و باسن

سبب درد آور:

1) سوء مزاج فراگينده سراسر بدن
2) سوء مزاج فراگينده بر اندامان رئيسي← سوءمزاج التهاب زا، سردگرداننده و منجمد كننده
3) خشكاننده و ترنجاننده است( سوءمزاج + ماده رطوبي بيگانه)

ماده سبب درد (9 چيز است):
خون ساده و بي آلايش/ خون بلغم آلوده/ خون+صفرا/ خون+ سودا/ خلط خام بلغم/ خلط مراري/ بلغم+ مراري/ خلط+ ريم و چرك زخم/ خلط+ باد


به ترتيب اولويت:
1) بلغم + خلط مراري   2) ماده خام بلغم   3) خلط خوني   4) خلط صفرايي   5) خلط سودايي

1- قولنج معالجه شده← چيزهاي ناباب بي مصرف را در خود نپذيرد و در اطراف بدن پراكنده كند← درد
2- نوع غذا← توليد ماده
3- اندازه غذا و كم هضم شدن آن / شكم سير حمام رفتن
4- استراحت زياد/ ترك ورزش/ ورزش بر سيري شكم
5- زياد جماع كردن/ مني پياپي/ جماع بر شكم سير/ ناشتا شراب خوردن
6- احتباس مواد خروجي زهدان و مقعد
7- خارج شدن از نظم عادته
8- خشم زياد، بي خوابي…= ناتواني جنسي← جذب مواد به سوي اندام و ژرفاي آن ← درد


•    جمع شدن خلط خام در بدن و عدم پاكسازي با مدفوع+ دارو ← آمدن به مفاصل و ايجاد درد
•       زياد ماندن خلط خام در مفصل← تبهاي سخت و خلط عفوني
•    بول غليظ← نبايد نگران آسيب رساني خلط بود( چون طبيعت ماده خلط را دارد بيرون مي ريزد)
•    حركت خسته كننده يا ضربت خوردن يا بر زمين افتادن← حركت ماده خام خلط
•    خلطهاي سبب درد: اكثرا مواد زائد هضم دوم و سوم اند.
•    مبتلايان: پيرمردان / افراد مبتلا به بيماري هاي كهنه و ريشه دوانيده/ تازه از بيماري بر خواستگان / علت: خوب هضم نكردن خوراك

o    بند استخوان ها
1)    از ساير اندامان از حيث مزاج ناتوان تر است( بيشتر در حركت است)
2)    سردي پذير تر است. دورتر است( كم نصيب تر از معالجه هاي مرحله اول)

•    گاهي ماده سبب، خشكيده و متحجر مي شود( باعث ايجاد خلط خام)
•    اكثرا : در گرم مزاجها + خلط خون: روييدن گوشت در لابلاي مفاصل + تحجر و گچي شدن ماده خلط ← درد شديد و كچي انگشتان
•    اكثر كساني كه به درد مفاصل مبتلا اند، به نقرس گرفتار مي آيند.
•    درد مفاصل جزء بيماري هاي ارثي نيز مي تواند باشد←بستگي به مزاج نطفه مرد
•    در بيرون راندن ماده خلط درد زا ←خطر← انحراف ماده از اندامان رئيسه
•    بهترين فصل از نظر بيماري هاي مفاصل: بهار ← اخلاط همراه خون به جنبش در مي آيند.
•    بدترين فصل: پاييز← 1) اخلاط بد جنس اند.2) هضم خوب نيست 3) در تبستان، مسامهاي مفاصل گشاد شده اند.
•    درد تازه اگر باشد: در گرماي روز بيشتر احساس درد مي كنند← علاج سهل
•    شفاي دوالي(واريس) و فيل پا در مبتلايان به درد مفاصل ديده شده است
•    تب← ايجاد درد مفاصل


عرق النساء:
قسمتي از درد مفاصل است
1)    شروع از مفصل باسن← از عقب بر ران پايين مي آيد و شايد تا زانو و پاشنه امتداد يابد.
2)    مدت بيشتر آن بستگي به زيادي ماده دارد. ← بيشتر پايين مي آيد.
3)    آسودن با: دست بر جاي درد گذاشتن/بر نوك انگشتان پا راه رفتن
4)    نمي تواند دمر بخوابد
5)    ممكن است اسهال شود كه به نفع بيمار است
6)    لاغر شدن آن ران و  پا
•    سبب ها: همان قبلي ها/ اكثرا خلط خام( از اثر بيماري كهنه زهدان مثلا ده ماهه بودن)
•    هر اندامي كه درد مفاصل داشته باشد، ناتوان و لاغرميشود.
•    درد مفاصل( به جز عرق النساء و نقرس) اگر معالجه شود به اين زودي ها بر نمي گردداما اين دو آمادگي برگشتن را داند.
A.    ماده به وجود آورنده عرق النسا در مفصل موجود باشد← گداختن قسمتي از ماده و جاي گرفتن در پي رگ← بادرد مفصل← ريزش ماده از بالا بر آن= قوز بالا قوز
B.    ماده درد آور در خود پي رگ پهن باشد.

نقرس:
يكي از حالات درد مفاصل است/ شروع از انگشتان شست پا← انتشار به اندام ديگر

نشاني ها:
1.    تشخيص مزاج بيمار
2.    سوء مزاج ساده است يا همراه ماده؟ در ساده فقط درد وجود دارد و كمتر همراه علائم ديگر مي شود.
3.    ماده درد آورنده چگونه خلطي است؟

    از موارد زير مي توان به نوع ماده پي برد:
1)    رنگ مفاصل
2)    رنگ ورم
3)    نوع درد ورم← خلط خام: درد زياد
4)    لمس: به حالات مختلف مي تواند لمس شود( سرد/ گرم طبيعي / گرم التهابي)
5)    نوع التهاب: شديد و تپش دار/ ميانگين/ منتشر/ نداشته باشد
6)    انواع غذا، دارو و حركات تسكين دهنده← زمانيكه از سرد بهره بگيرد، ماده خلط سبب درد گرم است.
7)    زمان درد←  هنگام گرسنگي يا سيري
8)    شروع ورم← كند آمدن ورم/ عدم ايجاد ورم
9)    رسوب بول
10)    معاينه مدفوع← در عرق النساء ، ماده خلمي رنگ بر مدفوع غلبه دارد.
11)    عمر بيمار، عادات بيمار، سوابق غذا و نوشيدن، ورزشهاي عادتي، بيكاري،آرامش و غيره
12)    مزاج كلي بيمار
13)    كش آمدن و انتشار درد، تاخير درد، تپش، احساس سنگيني، معالجات قبلي

o    ماده خلط خوني
مفاصل در درازا به درد آيد./ تسكين فوري با رگ زدن

o    ماده صفراوي
حرارت شديد در لمس/ آسوده شدن با سرما

o    ماده بلغم باد
عدم تغيير رنگ جاي به درد آمده/ يا طوسي شدن آنجا/ كم و هميشگي بودن جاي التهاب/ خوني و مراري نبودن/ افزايش درد در پهناي محل درد/ بر آمدگي پيه آلود بدن
o    ماده سوداوي
درد مخفي است/ با كشيدگي (انتشار)كم / سفت و خشك بودن محل درد/ اثر كم معالجه/ عدم سستي در لمس/ نداشتن رنگ روشن← شايد: زرد مايل به سياه/  ساير نشاني هاي مزاج سوداوي( خرده خواري/ اشتها زياد/ حالت طحال
o    ماده مراري
حرارت شديد + خارش/ افزايش درد با گرما/ آسايش با سردي
o    باد
انتشار زياد درد بدون احساس سنگيني/ جابجايي درد / عادت به غذاهاي باد زا
o    اخلاط مخلوط
گرم + سرد← گاهي لز داروي گرم و گاهي از سرد تسكين مي يابد.
مثال: شخصي با طبيعت گرم مراري + خوردن غذاهاي رطوبت زا و سردي بخش + حركات سخت بر سيري شكم ← خلط خوني و مراري ( كم مايه)، خلط بلغم (پر مايه و غليظ)را تا داخل مفاصل بدرقه مي كند.
علاج: ماليدن داروهاي با حرارت ميانگين به آرامي/ حركت ندادن عضو

علاج درد مفاصل
در سوء مزاج ساده
1)    التهاب ساده و بدون ورم←درمان: اعتدال مزاج و تخليه ماده مراري صفراوي و خون
2)    يخ بستگي و درد و آزار شديد ← درمان:پاكسازي ماده بلغمي
3)     خشكي  گرمي بخشي← درمان:دادن رطوبت
سوء مزاج + ماده
1)    جلو گيري از راه يافتن ماده به عضو + انحراف آن + كاهش آن
2)    نيرو دان به اندام جهت : 1) نپذيرفتن ماده درد زا 2) گداختن ماده
ناشي از پر خوني
1)    رگ زدن از طرف مقابل به درد آمده/ در درد همه مفاصل ← رگ زني دو طرفه
2)    وادار به قي كردن ( خصوصا در نيم تنه پايين بدن بهتر از اسهال دادن است.)
3)    اسهال( به تدريج باشد/ قوي نباشد(مانع از پخته شدن ماده مي شود.))  
الف) اگر ماده پاكسازي ، ماده صفراوي و آبكي و كم مايه است و پختگي دارد ، مسهل قوي بده.
ب) در ماده غليظ پر مايه: ابتدا ماده را با دارويي كم مايه مي كنيم بعد مسهل مي دهيم.
ماده مخلوط
داروي تركيبي + مسهل+ گذاشتني
- تاخير در درمان( تا پخته شدن ماده)
- مداومت بر آبجو تا پخته شدن ماده
- براي بيرون آوردن ماده پر شده←1-2 بار كار كردن شكم با آب كاسني و تاجريزي و خيار چنبري ← حقنه شود.
- روزهاي بحران بيماري: 4و7و11← تاخير پاكسازي تا پخته شدن ماده← در اين فاصله : تسكين درد با پاشيدن آب سرد
بحران خوب و سلامت= روز 14 شروع مي شود.
-    ماليدن ماده گرمي بخش: جذب ماده بيماري و افزايش آن
-    ماليدن ماده سردي بخش : به مي كشاندن ماده غليظه← افزايش مايع كم مايه ← باعث طول كشيدن بيماري مي شود.
-     ماليدن ماده مخدر: بند آوردن ماده و منع رسيدن آن
-    بزرهاي پر تاثير( مثل بزر رازيانه) ندهيم← باعث سوزاندن ماده درد زا و تحجر آن
•    در ماده كاملا پخته:
1) توسط سورنجان( شنبليد) و بوزيدان پاكسازي شود.
2) به آهستگي به مقدار كم خون كشيده شود.
3) خزه و امثال آن بر مفاصل ماليده شود.
•     در تجويز داروي بسيار كم تاثير، همه ماده از مفصل بيرون نمي ريزد.در ضمن با حركت ماده و اسهال نشدن آن، ماده هاي مكانهاي ديگر نيز رقيق و كم مايه مي شوند وبه اندام دردمند راه مي يابند.
•    زمان تجويز دارو: صبح زود قبل از صبحانه خورده شود. 3 ساعت بعد 10 مثقال نان با شراب و كمي آب خورده شود.بعد از 6 ساعت به حمام رود. در ضمن غذاي سازگار با حالت بيمار و داروي مدر داده شود.( ماده سبب درد مفاصل از زائده هاي هضم شده كبد و رگها است. ادرار سبب از بين بردن ماده درد آور به مفاصل مي باشد).
•    برخي از بيماران با مزاج تر و و بيماران با درد مفاصل سرد مزاج از داروهاي اسهالي تناولي و حقنه بهره نمي بينند ولي با مدر بهبود مي يابند.
•    بيماران لاغر اندام تحمل اسهال و ادرار زياد را ندارند. چون ماده خون در بدنشان مي سوزد.
•    در ماده سرد مزاج پس از پاكسازي ها ، ترياق استعمال شود كه موجب بيرون آوردن مواد باقيمانده  و نيرو بخشيدن اندامان مي گردد.
•    جلوگيري از ريزش ماده به اندام دردمند واجب است.ولي در ريزش زياد و نيز ماده زياد لازم نيست به كلي از آن جلوگيري كرد چون اولا داروي باز دارنده در راه حركتش مي ايستد و ماده ريزشي را از حركت باز مي دارد كه موجب درد بسيار زياد مي شود.در اين حالت فقط داروهاي ملين استعمال شود.   
•    بازداشتن حجم زياد ماده ريزشي از زاه خود ،ممکن است منجر به برگشتن ماده به اندامان رئيسي شود خطر زيادي دارد
•    دربيماري عرق النسا حتي اگر حجم ماده ريزشي کم باشد نيزنبايد داروي باز دارنده داد چون موجب مي شود ماده در ژرفا حبس شود در اين بيماري بهتر است روش تخليه وپاکسازي پيش گرفته شود . وهنگاميکه ماده پخته مي شود ، داروهاي تحليل برنده ونرم کننده تجويز شوند تا ماده از ژرفا به رويه کشيده شوند . حتي اگر هدايت ماده به بيرون توسط بادکش با شيار کردن پوست ومکيدن و داغ گذاشتن و دادن داروهائي که خون را به زير پوست مي کشند ، باشد، هرچند که که جاي عمل به زودي خوب نشود .
•    داروهاي تاول آور:عسل بلادر،سير ، پياز/در درجه دوم : شيره ي لبانه و شيره ي انجير
•    بايد داروهاي محلل وتاول آور، داروي ملين مخلوط باشد تا مفاصل سخت متحجر نشوند . چون اين دو دارو ماده غليظ برجا مي گذارند.  
1)آگر با اين دو دارو پير مخلوط کرد، خوب است
2) وبايد از داروهاي سرد بخش پرهيز کرد
3) نبايد در اوايل علاج وقبل از پاکسازي لازم ، داروي محلل بسيار مؤثر استعمال شود .زيرا با جذب مواد زياد، فقط ماده کم مايه تحليل مي رود وبقيه مواد غليظ تر شده ودر داخل حبس مي شوند . خصوصا زمانيکه ماده درد زا، لزج يا سودايي باشد .
4) وقتي تحمل افزايش درد مفاصل را نداشت ، داروهاي ماليدني يا تناولي مسکن تجويز شود.
•    داروهاي ماليدني مسکن:
1) نرم کردن جاي درمند و گداختن ماده درد آور
2)يا بايد داروهاي مخدر باشد ودرد رااز بين ببرد.
•    داروي مخدر فقط در زمان ضرورت استعمال مي شود چون شدت درد راکاهش مي دهد . البته آگر درد مفاصل از ماده گرم مزاج است ، نگران تجويز مخدر نيست و حتي زياد تر هم تجويز مي کنيم .
•    ياد آوري : تعويض دارو در علاج مفاصل ضروري است . ممکن است داروئي براي يک اندام درمندمفيد باشد ولي نه براي همه اندامان.ويا اينکه دارو تا مدتي براي اندام مفيد باشد و بعد آن زيان آور باشد ودرد را تحريک کند.
•    اين بيماران بايد شراب خوردن را ترک کنند . مگر اينکه يکسال از بهبودي کامل آنها گذشته باشد . اگر شراب با عسل و داروي مدر مخلوط ، بهره نبيند .
•    دربيماران سودايي ، ابتدا با طحال اصلاح شود وماده سودا از بدن تخليه شود وبه بدن رطوبت داد و پس از استعمال غذاهاي مناسب و داروهاي ماليدني که بدن نرم شد ، ماده محلل تجويز شود .
•    اگر در بيمارسودائي ، ماده درد آور سرد مزاج باشد ، نبايند گوشت بخورند يا در نهايت گوشت پرنده هاي شکاري ، خرگوش ، آهو وهرگوشتي که زائده هاي بي مصرف را کمتر توليد مکند بخورند.
•    اگر درد مفاصل از پشت شروع شد وبعد به هردودودست منتقل ، مي بايست رگ دست زده شود تاخون ، خلط از راهي که بيرون مي آيند رابيرون ريزيم.
1-اسهال
•    دربيمارمزاج بلغمي وصفرائي ، بايد مسهلي تجويز شود که هردو ماده بلغم و صفرا را بيرون بريزد . زيرا اگر تنها بلغم تخليه شود تا مدتي درد فروکش مي کند ، اما ماده صفرائي بلغم جديد را به محل دردمند مي فرستد و باز همان آش و همان کاسه .
•    مسهل نبايد بسيار گرم باشد، چون بدين طريق ماده خلط داخل جسم را مي گدازد وچندين برابر ماده تخليه شده در مفاصل جاي مي گيرد .
•    سورجان(شنبليله):
1) فورا خلط را اسهال مي دهد.
2)بعد از آن هم ، اندام دردمند راتقويت مي کند .
3)مواد کم مايه وبسيار آبکي را يکباره اسهال مي دهد .و   نمي گذارد درگدارهاي ديگرجاي خوش کنند.
4)بيشتر از دارو هاي محلل و مسهل ، متاقد را گشاد مي کند. 
پس بهترين داروي گرم مزاج و مسل است . ولي اين دارو براي معده زيان دارد. براي همين بايد اين دارو با فلفل، زنجبيل و زيره مخلوط شوند. مخلوط آن با الوا وسقمونيا (محموده) اسهال قويتري مي دهد.
•    طبيبي گفته است ، قازياغي همان عمل سورنجان را انجام مي دهد وزياني به معده نمي رساند.
•    سنگ ارمني درعلاج درد مفاصل بسيار خوب است.
•    داروهاي مشهور ديگر: حب الجناح ، حب منتن، ايارج روفس که درعلاج عرق النسا و نقرس کم نظير و بسيار مفيد است –حب النيل ، حب الملوک ،بوزيدان ، شاهتره ، شاه پسند ، لوفا ، هنداونه ابوجهل ، الوا ، شش بندان ، خردل ، اندران، انزروت، مقل ، تربد ، عاقرقرحا
•    داروهاي  ترکيبي که ما__ذکر نکرديم ، مسهل نرم هستند.
2- مالشي ها
روغن هندوانه ي ابوجهل ، روغن خردل ، روغن گردوي رومي(جوز رومي شامي ، کاسليس)، روغن کوشنه (به ويژه با استرک)
3-پاشيدني ها
نسخه : اگر مرزهوکاهو را با سرکه بپزند تا از هم بپاشنددر تسکين درد مفاصل حتي اگر از نوع گرم مزاج باشد مفيد است .
4- بخور
5- شوربا براي نشستن بيمار در آن
6- حمام کردن
1) تن شوئي در آب گرم رطوبت بخشبراي بيمار درد مفاصل زيان آور است،زيرا خلط ها را مي گذارد و سوراخهاي ريز پوست را گشاد مي کند.
2) اگر در آب گرم معدني خود را بشويند مانعي ندارد.
3)اگر در حمام خشک ( خود را با آب نشويندودرحمام بمانند) با نوره ي قرمز و نمک تن را ماساژ دهند، يا خود رادر ماسه ي گرم بپوشانندوعرق کنند، بهره نبيند.
7-مسکن
8-مخدر مسکن
9- داغ گذاري : بهتر است داغ گذلشتن در علاج بيماري درد مفاصل را «شبه داغ» ناميد.
10- ماليدني : شاخه هاي نازک ني سبز را بفشرند و آبش رابر جاي درد مالند فورا درد تسکين يابد.
•    اگر داروي پاشيدني يا ماليدني سرد گيرنده مانند صندل باشد ممکن است موجب درد شود، پس بايد هم ولرم وهم نرم باشد.
•    اگرسبب بيماري درد مفاصل خلط گرم باشد وبيماري نيز سوء مزاج گرم داشته باشد.
1)    معالجه بيماربا داروهاي سردي بخش و رطوبت بخش.
2)    درحد ميانگين ورزش کند.
3)    اول آب سرد بر دست و پايش بريزند وبعد ازآن با آب شيرين آب تني کند.
4)     درآب زني بنشيند که آبش ولرم باشد.
5)     به يکباره اورا در آب سرد بياندازند.
6)    داروهاي مسهل ومدري بخورد که گرمي زياد نداشته باشدمثل شربت گل


علاج مفاصل خشکيده و متحجر:
علت:1)مزاج آنها گرم گرم است.
2)ماده بوجود آورندهي درد پرمايه و غليظ است
علاج ويژه : داروي محلل ونرمي بخش باهم تجويز شوند.
1-    آرد گاودانه ولوبيا گرگي در اسکنجبين يا در سرکه مخلوط با آب ___وبرمفاصل بگذارد.
2-    تجويز داروي گذاشتني، ماليدني و گذاشتني در علاج در مفاصل سرد مزاج که ماده خلط غليظ سبب درد شده بود ، که ذکر شد.
علاج زمين گيروازپاافتادگي :
-    بهترين علاج خوردن گياه شبدر است وهمچنين برمفاصل بما لنند.
-    حمام خشک.
پرهيز از درد مفاصل (بر افرادي که آشناي قديمي هستند):
افزايش خلط در بدن: هرگاه احساس کردند که نوبت آمدن درد مفاصل نزديک است، در موسم بهاران بايد : 1) رگ زنند. 2) اسهال شوند. 3) خود غذاهاي سازگار با حالت خود را بخورند. 4) ورزشهاي سازگار با تقويت بدن بکنند.

منبع:
جلد سوم، قسمت سوم، كتاب قانون در طب حكيم ابو علي سينا