علم الأدویه یا گیاه شناسی داروئی و طب سنتی كه امروز از آن با نام مفردات پزشكی و فارماكوگنوزی یاد می شود در باورها و اعتقادات درمانی مردم و نیز در متون قدیمی طب سنتی ایران برگرفته از كتب معتبر و دانشمندان نام آوری چون ابن سینا، زكریای رازی، اهوازی ارجانی و ... می باشد كه اصول طبابت آن بر چهار طبیعت مزاج آدمی یا اخلاط اربعه بنام : بلغم ، صفرا ، سودا ، خون و همچنین بر گرمی و سردی استوار بوده است و بر این اساس تشخیص و درمان صورت می گرفته است.
در طب سنتی ایران هر فرد حالت و طبیعت مزاج یا ارگانیسم بدن خود را نسبت به غذاهای سرد یا گرم تشخیص می دهد و در مصرف آنها رعایت اعتدال را می نماید تا دچار عوارض گوارشی و ... نگردد.
عدم هماهنگی بین مزاج و غذا - طبق اعتقاد طب سنتی ایران - موجب اختلال در اندام های داخلی مثل قلب و ریه شده و شخص احساس بیماری می نماید. امروزه با پیشرفت پزشكی و كشف علت بیماری ها، این عقاید سنتی كنار گذاشته شده و كمتر مورد استفاده قرار می گیرند.
در مورد سردی و گرمی مزاج آدما و روش تشخیص اون باید بگم معمولا آدمایی كه مزاج گرم دارن با خوردن گرمی ها به شدت واكنش نشون می دن مثل زدن جوش و......... و آدمای سرد مزاج با خوردن چیزای سرد دچار بهم ریختگی سیستم گوارشی می شن ادمای معتدل هم واكنش عادی نسبت به خوردن مواد گرمی و سردی دارن مثلا اگه من خیلی گرمی بخورم مثلا یك هفته روزی 10 تا خرما و آجیل و شیرینی بخورم جوش می زنم و گرمیم می شه و در غیر این صورت معمولی هستم البته بحث آلودگی های درونی بدن برای زدن جوش یا جوش غرور با این قضیه قاطی نشه اینم فهرست مواد غذایی گرم و سرد :
میوه ها و دانه های گرم وتر :
انجیر ، انگور ، بادام زمینی ، بادام شیرین ، بادام کوهی ، به ، تخم خربزه ، توت (شاه توت) ، انواع توت ها ، خربزه ، هویج ( زردک) ، سیب ، شلغم ، کدو ، کنجد ، گلاب ، لوبیا قرمز
میوه ها و دانه های گرم و خشک :
انبه ، بادام کاغذی ، بادمجان (خیلی گرم و خشک) ، تخم شربتی ، بولاغ اوتی ، پرتقال ، پسته ، پونه (خیلی گرم و خشک) ، پیاز (خیلی گرم و خشک) ، پیه ( دمبه) ، ترب (خیلی گرم و خشک) ، تره ، جعفری، دینارویه ، چای ، خردل ها ، خرما ، خرمالو ، دارچین ، روغن ، ریحان ، زرد چوبه ، زعفران ، زنجبیل ، زنیان ، زیتون ، زیره سیاه ، سیر ، شنبلیله ، فلفل (خیلی گرم و خشک) ، فندق ، کرفس ، کشمش انگور سیاه ( مویز) ، کلم ، کنگر ، گردو ، گل سرخ (خیلی گرم و خشک) ، لپه ، مرزه ، موسیر ، موم عسل ، نارگیل ، نخود ، نعناع ، عرق بهار نارنج ، هل .
غذاهای گرم و تر :
عسل ، نخود ، آب آبگوشت ، گوشت بوقلمون ، شیر میش ، گوشت غاز (پرنده) ، گوشت گوسفند ، گوشت مرغ خانگی ، گوشت مرغابی و اردک ، میگو (روبیان) ، گوشت بلدرچین ، گوشت کله ، جگر ، خورشت بادمجان ، خورش قورمه سبزی ، آبگوشت به ، آبگوشت کلم قمری ، آب شور ، کره ، خامه ، روغن ، نیمرو ، تخم مرغ ، گوشت بز ،
غذاهای گرم و خشک:
گوشت آهو ، شیر شتر ، گوشت شتر ، گوشت شتر مرغ ، گوشت کبوتر ، کوهان شتر(خیلی گرم و خشک) ، گوشت گاومیش ، گوشت گنجشک ، گوشت لک لک ، نمک طعام (خیلی گرم و خشک) ، گوشت اردک ، خورش فسنجان .
میوه ها و دانه های معتدل :
برگ چغندر ، برنج ، تمشک ، چغندر ، عدس ، عناب ، گرمک ، گندم ، قهوه ، کاسنی ، کاهو ، موز .
غذاهای معتدل :
شیر گاو ، گوشت کبک ، گوشت کبک دری ، کوکو سبزی ، فرنی ، کوفته ، کشک بادنجان ، شیر برنج ، نان فطیر .
میوه ها و دانه های سرد و تر :
اسفناج ، آلو ، انار ، باقلا ، بالنگ ، بامیه ، خرفه ، پنیر ، خیار ، دوغ ، زردآلو ، کدو (تخم) ، کدو حلوایی ، گلابی ، هلو ، هندوانه ،
میوه و دانه های سرد و خشک :
ارزن ، ازگیل ، انار ترش ، تمبر هندی ، جو ، ذرت ، ریواس ، زرشک ، سرکه ، سنجد ، شاه بلوط ، گشنیز ، گیلاس ، لیمو امانی ، لیمو ترش ، لیمو شیرین ، ماش ، نارنج ، نشاسته ، ولیک .
غذاهای سرد و تر :
شیر بز ، ماست ، دوغ ، مرغ ماشینی ، قره قروت ، شیر بز ، ماهی ،
غذاهای سرد و خشک:
کشک ، گوشت گاو .
(این قانون مصرف سردیهاست : اگر پنیرمیخورید حتما با گردو خورده شود ، اگر ماست و دوغ میخورید حتما با یک قاشق چایخوری زنیان خورده شود ، اگر ماهی میخورید با خرما خورده شود ، اگر برنج میخورید با زیره خورده شود ، مرغ را حتما با گرمی خورده شود ، و هر چیز سرد دیگر با گرمی هائی مثل عسل و خرما و دیگر غذاهای گرم .)
گرمي يا سردي مزاج چيست ؟
نويسنده :دکتر سحر محمد نژادي
درمان هاي سنتي بر چهار رکن اصلي مبتني بر :
1 ـ تشخيص
2 ـ پالايش معده و روده ، خون و خلط
3 ـ متعادل کردن مزاج يا ( خلط ) با در نظر گرفتن گرمي يا سردي مزاج شخص
4 ـ علاج
پيشينيان گرمي را به خوراکي هاي طبيعي انرژي دهنده اطلاق مي کردند ( که شامل شيرين مزه ها مانند عسل و تندمزه ها مانند فلفل است ) و با مصرف آنها علائم يا عوارض گرمي ايجاد مي شود که عبارتند از: عوارض پوستي (جوش و خارش و ... ) گلودرد ، سوزش ادرار ، تلخي زبان ، عوارض کبدي ، بدبويي عرق ، چاقي موضعي ، چرب شدن پوست سر ، افزايش احتمال مذکر شدن جنين ، تقويت حافظه ، خشک شدن بيني و دهان ، ايجاد يبوست ، افزايش ميل جنسي .
آنتي بيوتيک ها و پني سيلين داراي طبع گرم هستند ، از سوي ديگر خوراکيهاي طبع سرد فاقد انرژي و حرارت هستند ( شامل خوراکي هاي ترش مزه مانند مرکبات و بي مزه مانند خيار و هندوانه ) که با مصرف آنها ، عوارض و علائم سردي ايجاد و مشاهده مي شود که عبارتند از :
آبريزش دهان ، خواب زياد ، سستي و بي حالي ، نمناکي پوست ، افت فشار خون ، سرگيجه ، تهوع ، کم اشتهايي ، اسهال و استفراغ ، سياهي رفتن چشم ، کاهش ميل جنسي ، ريزش مو ، بالا رفتن احتمال مؤنث شدن جنين ، ضعف حافظه ، نازايي ، دردهاي عضلاني ، خواب رفتن اعضاء ، کسي که داراي طبعي گرم است ، يعني مزاج وي با خوراکي هاي پر حرارت ( شيرين يا تند ) سازگار است . با خوردن سردي ( گوجه فرنگي ، هندوانه و ... ) به اصطلاح سردي اش مي کند که با صرف کمي گرمي مانند نبات داغ يا عرق نعناع بهبود مي يابد . از سوي ديگر ، کسي که مزاج وي با خوراکي هاي کم حرارت ( ترش ، بي مزه ) سازگاري دارد با مصرف گرمي مانند ( مربا ، حلوا و ... ) به اصطلاح گرمي اش مي کند که با مصرف سودي مانند (هندوانه ، عرق کاسني ، دوغ ترش و ... ) بهبود مي يابد .
خوراکي هاي تلخ مزه در هر دو دسته ي گرمي و سردي مشاهده مي شوند و نمي توان خوراکي ها را صرفاً از روي سرد بودن در حکم گرمي يا سردي دانست . خوراکي ها با حرارت دادن و جوشاندن رو به گرمي سير مي کنند .
در مورد ترک اعتياد بايد سعي کرد تا طبع مشخص را بر گرداند ( يعني اگر سرد است ، خوراکي هاي گرم تجويز کرد و بر عکس ) سفيدپوستان ميل به سردي دارند و سبزه پوستان ميل به گرمي و تلخي ، پوست هاي سفيد به فلفل سياه حساس اند سبزه پوستان به فلفل قرمز .
از ميان گوشت حيوانات ، گوشت حيوانات خارخوار ( مانند شتر و بز ) داراي طبع گرم و گوشت آبزيان و خوک داراي طبع سرد است و گوشت مرغ ، گوسفند و پرندگان داراي طبع متعادل است . ولي شير حيوانات تابع گرمي گوشت آنها نيست .از جمله :
ـ شير بز داراي طبع گرم است .
ـ شير گاو داراي طبع گرم است .
ـ شير گوسفند داراي طبع گرم است .
ـ شير الاغ داراي طبع سرد است .
ـ شير مادران شيرده داراي طبع گرم تر است .
درجات گرمي و سردي کدامند ؟ درجه يا ميزان سردي و گرمي را چهار اندازه تشکيل مي دهند .
1 ـ گرم و تر ( يعني کمي گرم ) مانند چاي ( درجه اول گرمي )
2 ـ گرم و خشک ( يعني خيلي گرم ) مانند شيريني ( درجه سوم گرمي ) ، خرما ( درجه چهارم گرمي)
3 ـ سرد و تر ( يعني کمي سرد ) مانند سيب زميني ( درجه اول سردي ) ، آلبالو ( درجه دوم سردي )
4 ـ سرد و خشک ( يعني خيلي سرد ) مانند کاسني ( درجه سوم سردي )
لزوم تشخيص گرمي و سردي در علاج امراض چيست ؟ براي روشن شدن موضوع به ذکر چند مثال مي پردازيم فرض کنيد دچار آبريزش دهان شده ايد که احتمالاً ناشي از مصرف سردي زياد است و با مصرف کمي گرمي بهبود مي يابد .
فرض کنيد شخص بيمار دچار کثرت شهوت است بايد از مصرف گرمي خود داري و از سردي استفاده کند (غير از ميوه هاي قرمز و سياه )
فرض کنيد با خوردن مقادير زيادي آجيل با طبع گرم مانند تخمه آفتابگردان دچار گلو درد شده ايد . (پس از مصرف گرمي بايد محلولي از نوشيدني هاي داراي طبع سرد مانند ماء الشعير يا آب هندوانه غرغره کرد ) با مصرف سردي بهبود مي يابيد .
فرض کنيد دچار سوزش ادرار شديد که يکي از دلايل آن مصرف زياد گرمي است که با مصرف سردي بيمار رو به بهبود مي رود .
فرض کنيد احساس بي حالي و کسلي داريد که احتمالاً از مصرف زياد سردي مثلاً (آب ليموي زياد يا دوغ ترش ) ناشي مي شود که با مصرف گرمي و اصلاح طبع رو به بهبود خواهيد رفت .
اخلاط چهارگانه :
چهار نوع خلط براي انسان ها وجود دارد که عبارتند از : سودا ، بلغم ، خون ، صفرا . غلبه هر يک از اين اخلاط باعث ايجاد اختلال و مرض شده و هر يک نشانه خاصي دارد که در ادامه به آنها پرداخته خواهد شد .
نشانه هاي غلبه اخلاط ( خلط ها )
اگر سودا غلبه کرده باشد : تيرگي يا زردي پوست ، غلظت خون ، سوزش سرمعده ، اشتهاي کاذب ، آشفتگي فکر ، ترس و دلهره ، احساس ناامني ، شور بودن مزه دهان هنگام بيدار شدن از خواب ، عرق شور ، يبوست و افسردگي .
اگر بلغم غلبه کرده باشد : سستي و رطوبت پوست ، سوء هاضمه ، آروغ ترش ، خواب زياد و احساس سنگيني چشم هنگام بيدار شدن از خواب ، آبريزش دهان ، ترش بودن مزه دهان هنگام بيدار شدن از خواب .
اگر خون غلبه کرده باشد : سرخي پوست و صورت ، سنگيني سر ، سستي اعضاء ميل به خواب زياد ، کندي حواس ، خميازه کشيدن ، شيرين بودن طعم دهان ، جوش زدن تن .
اگر صفرا غلبه کرده باشد : زردي پوست و چشم ، تلخي دهان ، باد کردن و خشکي زبان و بيني ، تشنگي ، ضعف اشتهاء ، استفراغ ، سوزش سر معده ، سرگيجه و خيال پردازي زياد .
منبع:
مجله راه موفقيت شماره 13
طبع گرمی و سردی غذاها
مصرف غذاهای با طبع گرم باعث افزایش توان جسمی، جنسی و حرارت بدن فرد می شود.
احمد رضا درستی مطلق عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی فارس، گفت: در طب سنتی ایران غذاها به 2 دسته گرم و سرد تقسیم می شوند.
با مصرف غذاهای گرم حرارت بدن فرد به سرعت بالا می رود، احساس انرژی و قدرت پیدا می كند و از نظر جسمی، جنسی و حتی روحی آمادگی و توان بیشتری پیدا می كند و بر عكس با خوردن غذاهای سرد حرارت بدن فرد مقداری كم می شود و احساس سستی و رخوت به او دست می دهد.
برخی افراد نسبت به غذاهای سرد حساس تر از دیگران هستند و با مصرف غذاهای سرد به مقدار زیاد، حالت تهوع، دل پیچه و سرگیجه پیدا می كنند كه به آن ها "طبع سرد" گفته می شود و برعكس، برخی افراد با مصرف غذاهای گرم به مقدار فراوان، دچار بالا رفتن غیر عادی حرارت بدن و جوش هایی در نقاط مختلف بدن می شوند، كه این افراد دارای "طبع گرم" هستند.
استفاده زیاد و مكرر غذاهای با طبع گرم می تواند، باعث افزایش قوای جسمی، میل و توانایی جنسی شود و بر عكس مصرف مكرر غذاهای با طبع سرد می تواند، این توانایی ها را كاهش دهد.
از مواد غذایی گرم می توان انبه، توت سفید، خربزه، خرما، زردآلو، زیتون، گلابی، موز، نارگیل، نارنگی، هلو، بادمجان، بامیه، پیاز، ترب، سیب زمینی ترشی، سیر، شلغم، قارچ، كرفس، كنگر فرنگی، مرزه، موسیر، نعناع، هویج، چای، خردل، زعفران، زنجبیل، انواع فلفل، خاكشیر، سیاه دانه، لوبیا، نخود، برنج، گندم، شیر، ماست، كنجد، بادام، پسته، فندق، گردو، تخم مرغ و گوشت ماهی را نام برد كه باعث افزایش میل جنسی می شوند.
از مواد غذایی سرد می توان سركه، انگور، هندوانه، ریواس، شوید، ترخون، كاهو، گشنیز، انواع زیره، قهوه، شاهدانه، عدس و ماش را نام برد كه میل جنسی را كاهش می دهند.
گرچه مطالعات امروزی نیز، ارتباط بین طبع مواد غذایی و تأثیر آن ها بر میل جنسی را نشان داده است ولی از آنجا كه حتی برخی مواد سرد نیز اثرات افزایش دهنده و برخی مواد گرم اثرات كاهش دهنده ی قوای جنسی را از خود نشان دادهاند، برای یافتن طبع افراد نیاز به بررسی های علمی بیشتری است كه علم امروز هنوز یافته های كافی در این مورد ندارد.
كاهو و فلفل هر دو دارای ویتامین ث هستند و این ویتامین مهار كننده ی ترشح تیروكسین است، ولی بر اساس نظرات طب سنتی ایران، كاهو سرد و فلفل گرم است. بنابراین نمی توان تمام فرضیات ارائه شده در طب سنتی را با یافته های علوم امروزی تطبیق داد.
علم امروزی هنوز نتوانسته توضیح قانع كننده ای برای علت گرم شدن بدن به دنبال مصرف برخی مواد غذایی "گرم" و كاهش دمای بدن به دنبال صرف غذاهای "سرد" ارائه كند.
در علم تغذیه، مواد غذایی از نظر سرعت بالا بردن قند خون پس از خورده شدن به انواع با "اندكس گلیسمیك بالا" و با "اندكس گلیسمیك پایین" تقسیم می شوند كه گروه اول هنگامی كه خورده می شوند، با سرعت بیشتری قند خون را بالا می برند، ولی گروه دوم قند خون را به آرامی بالا می برند كه با این وجود، دلیلی وجود ندارد كه هیچ یك از این غذاها حرارت بدن را با سرعت متفاوتی تغییر دهند.
دکتر درستی گفت: قرار است، تحقیقی توسط اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشكی تهران درباره ی طبع سرد و گرم و مواد غذایی، انجام شود.
مصرف غذاهای با طبع گرم باعث افزایش توان جسمی، جنسی و حرارت بدن فرد می شود.
احمد رضا درستی مطلق عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی فارس، گفت: در طب سنتی ایران غذاها به 2 دسته گرم و سرد تقسیم می شوند.
با مصرف غذاهای گرم حرارت بدن فرد به سرعت بالا می رود، احساس انرژی و قدرت پیدا می كند و از نظر جسمی، جنسی و حتی روحی آمادگی و توان بیشتری پیدا می كند و بر عكس با خوردن غذاهای سرد حرارت بدن فرد مقداری كم می شود و احساس سستی و رخوت به او دست می دهد.
برخی افراد نسبت به غذاهای سرد حساس تر از دیگران هستند و با مصرف غذاهای سرد به مقدار زیاد، حالت تهوع، دل پیچه و سرگیجه پیدا می كنند كه به آن ها "طبع سرد" گفته می شود و برعكس، برخی افراد با مصرف غذاهای گرم به مقدار فراوان، دچار بالا رفتن غیر عادی حرارت بدن و جوش هایی در نقاط مختلف بدن می شوند، كه این افراد دارای "طبع گرم" هستند.
استفاده زیاد و مكرر غذاهای با طبع گرم می تواند، باعث افزایش قوای جسمی، میل و توانایی جنسی شود و بر عكس مصرف مكرر غذاهای با طبع سرد می تواند، این توانایی ها را كاهش دهد.
از مواد غذایی گرم می توان انبه، توت سفید، خربزه، خرما، زردآلو، زیتون، گلابی، موز، نارگیل، نارنگی، هلو، بادمجان، بامیه، پیاز، ترب، سیب زمینی ترشی، سیر، شلغم، قارچ، كرفس، كنگر فرنگی، مرزه، موسیر، نعناع، هویج، چای، خردل، زعفران، زنجبیل، انواع فلفل، خاكشیر، سیاه دانه، لوبیا، نخود، برنج، گندم، شیر، ماست، كنجد، بادام، پسته، فندق، گردو، تخم مرغ و گوشت ماهی را نام برد كه باعث افزایش میل جنسی می شوند.
از مواد غذایی سرد می توان سركه، انگور، هندوانه، ریواس، شوید، ترخون، كاهو، گشنیز، انواع زیره، قهوه، شاهدانه، عدس و ماش را نام برد كه میل جنسی را كاهش می دهند.
گرچه مطالعات امروزی نیز، ارتباط بین طبع مواد غذایی و تأثیر آن ها بر میل جنسی را نشان داده است ولی از آنجا كه حتی برخی مواد سرد نیز اثرات افزایش دهنده و برخی مواد گرم اثرات كاهش دهنده ی قوای جنسی را از خود نشان دادهاند، برای یافتن طبع افراد نیاز به بررسی های علمی بیشتری است كه علم امروز هنوز یافته های كافی در این مورد ندارد.
كاهو و فلفل هر دو دارای ویتامین ث هستند و این ویتامین مهار كننده ی ترشح تیروكسین است، ولی بر اساس نظرات طب سنتی ایران، كاهو سرد و فلفل گرم است. بنابراین نمی توان تمام فرضیات ارائه شده در طب سنتی را با یافته های علوم امروزی تطبیق داد.
علم امروزی هنوز نتوانسته توضیح قانع كننده ای برای علت گرم شدن بدن به دنبال مصرف برخی مواد غذایی "گرم" و كاهش دمای بدن به دنبال صرف غذاهای "سرد" ارائه كند.
در علم تغذیه، مواد غذایی از نظر سرعت بالا بردن قند خون پس از خورده شدن به انواع با "اندكس گلیسمیك بالا" و با "اندكس گلیسمیك پایین" تقسیم می شوند كه گروه اول هنگامی كه خورده می شوند، با سرعت بیشتری قند خون را بالا می برند، ولی گروه دوم قند خون را به آرامی بالا می برند كه با این وجود، دلیلی وجود ندارد كه هیچ یك از این غذاها حرارت بدن را با سرعت متفاوتی تغییر دهند.
دکتر درستی گفت: قرار است، تحقیقی توسط اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشكی تهران درباره ی طبع سرد و گرم و مواد غذایی، انجام شود.
گرمي و سردي مزاج از طب سنتي تا پزشكي مدرن
پژوهشگرايراني براي نخستين بار موفق به شناسايي تفاوت افراد سرد و گرم مزاج از ديد پزشكيمدرن شد
يكي از پژوهشگران پزشكي كشورمان در تحقيقاتي بيسابقه بابررسي و مقايسه خصوصيات فيزيولوژيک و ايمونولوژيک افرادي كه در طب سنتي از آنها بهعنوان سرد مزاج و گرم مزاج ياد ميشود نشان داد، اين تقسيمبندي كه صدها سال پيشانجام شده داراي پايهاي كاملا علمي است كه ميتوان از آن در تشخيص و درمانبيماريها و برگرداندن تعادل به عملکرد بدن بهره گرفت.
دکتر شهرام شهابي،عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي اروميه و مجري طرح كه در تحقيقات خود دريافتهافراد گرممزاج داراي فعاليت سيستم عصبي سمپاتيك محيطي بيشتر و فعاليت سمپاتيك فوقكليوي، كورتيكوستروئيد فوق كليوي و سيستم عصبي پاراسمپاتيك (عصب واگ) كمتري نسبت بهافراد سرد مزاج هستند در گفتوگو با خبرنگار پژوهشي خبرگزاري دانشجويانايران(ايسنا) با اشاره به اينكه انواعي از طبهاي سنتي موجود در دنيا از جمله طبسنتي ايراني (Traditional Iranian Medicine)، افراد را به دو گروه كلي سرد مزاج وگرم مزاج تقسيم ميكنند، اظهار كرد: از نظر طب سنتي، از آنجا كه انسان معتدل به طورمطلق به ندرت وجود دارد، بيشتر افراد گرفتار غلبه كم و بيش يكي از مزاجهاي گرم ياسرد هستند.
وي با بيان اين مطلب که بر اساس مطالب كتابهاي مربوط به طبسنتي ايراني از جمله كتاب قانون ابن سينا و نيز انواع ديگري از طب هاي سنتي مانندطب سنتي يوناني، طب سنتي چيني، طب سنتي عربي و...، افراد به چهار مزاج گرم و خشك،گرم و مرطوب، سرد و خشك و سرد و مرطوب تقسيم مي شوند كه از اين بين دو مزاج گرم وسرد مزاج هاي اصلي را تشكيل مي دهند، تصريح كرد: افراد گرم مزاج معمولا افرادپرانرژي، پركار، فعال و برونگرا هستند كه احساسات خود را سريع بروز ميدهند بهطوريکه افراد گرم و خشك تحريك پذيري فوقالعادهاي دارند وخيلي زود خشمگين ميشوند. در افراد گرم مزاج معمولا سوزش اندامها واحساس حرارت ناگهاني بدون علت مشاهدهميشود. نبض افراد گرم مزاج سريع مي زند و رگها، برجسته و فراخ است به طوري كهافراد گرم و مرطوب، رنگ چهرهشان به دليل فراواني خوني كه در رگها وارد مي شود بهسرخي گرايش دارد. بدن افراد گرم مزاج در هواي سرد به راحتي با عوامل فيزيكي وفيزيولوژيك گرم ميشود اما خنك شدن بدن آنها در هواي گرم به راحتي قابل انجام نيست. افراد گرم مزاج معمولا غذاهاي گرم مزاج (از نظر طب سنتي) را به خوبي تحمل نمي کنند.
اين پژوهشگر افزود: از طرف ديگر در بين افراد داراي مزاج سرد، سستي،ناتواني، كمبود انرژي و احساس ضعف شايع است؛ به طوري كه افراد سرد و مرطوب، كند، بيحال و بي حوصله بوده و تمايل چنداني به انجام كار ندارند و افراد سرد و خشك به ندرتتا پايان روز انرژي كافي براي انجام كار دارند. به طور كلي افراد سرد مزاج درونگرابوده و احساسات خود را كمتر بروز ميدهند . افراد سرد و مرطوب تحريك پذيري پاييندارند و بي خيال و غير حساسند. نبض درآنها آرام بوده ورگها باريك است، خون اندكي درآنها جريان دارد به طوري كه سفيدي و رنگ پريدگي در افراد داراي مزاج سرد و مرطوبكاملا مشهود است. بدن افرادي كه دچار غلبه سردي مزاج هستند در هواي سرد به راحتي باعوامل فيزيكي و فيزيولوژيك گرم نميشود و سرما تا مدت زيادي در بدن اين افراد باقيمي ماند. افراد سرد مزاج معمولا غذاهاي سرد مزاج (از نظر طب سنتي) را به خوبي تحملنمي کنند.
اين متخصص ايمونولوژي در ادامه با بيان تعريفي كه از اين مزاجهادر طب هاي سنتي از جمله طب سنتي ايراني انجام شده است، تاكيد كرد: دراين پژوهش سعيشده مشخص شود آيا افرادي كه از لحاظ طب سنتي به گرم مزاج و سرد مزاج تقسيم بنديميشوند از نظر علم جديد و مدرن امروز نيز با هم تفاوتي دارند يا نه! از آنجا كهپاسخ بدن به استرسها از طريق سه سيستم يعني اعصاب سمپاتيك، اعصاب پاراسمپاتيك وغددفوق كليوي صورت ميگيرد كه تحريك هر كدام از اين سيستمها اثرات متفاوتي رويهوموستاز (حفظ تعادل اعمال بدن) در بدن داشته و عملکرد آنها نقش مهمي در حفظ تعادلاعمال بدن دارند، در اين پژوهش سعي شد نشان داده شود که فعاليت اين سيستم ها در بدنافراد گرم مزاج و سرد مزاج چه تفاوتهايي با يكديگر دارند.
وي به ايسناگفت: منبع اصلي ترشح هورمون نوراپي نفرين، سيستم عصبي سمپاتيك و منبع اصلي ترشحهورمونهاي اپي نفرين و كورتيزول، غدد فوق كليوي است؛ از طرف ديگر، سيستم عصبيسمپاتيك به دو بخش سيستم عصبي سمپاتيك مربوط به اعصاب محيطي سمپاتيك وسيستم عصبيسمپاتيک مربوط به غدد كليوي تقسيم بندي ميشود. سيستم عصبي پاراسمپاتيك نيز مربوطبه تحريك اعصاب واگ است.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي اروميه توضيحداد: از طرفي پاسخهاي ايمني نيز که نقش مهمي در حفظ تعادل اعمال بدن دارند به دودسته كلي T Helper 1) TH1) و T Helper 2 )TH2) تقسيم ميشوند كه انحراف پاسخ ايمنيبه سمت TH1 باعث تقويت پاسخ ايمني سلولي و انحراف پاسخ ايمني به سمت TH2 باعث تقويتپاسخ ايمني هومورال، توليد آنتي بادي و همچنين واكنشهاي آلرژيك ميشود.
دكتر شهابي افزود: در اين طرح فعاليت سيستم هاي ياد شده (سيستم عصبيسمپاتيك محيطي، سيستم عصبي سمپايتك غدد فوق كليوي، سيستم عصبي پاراسمپاتيك و ترشحکورتيزول توسط غدد فوق کليوي و همچنين انحراف پاسخهاي ايمني به سمت TH1 و TH2 درافراد گرم مزاج و سردمزاج مورد بررسي قرار گرفت.
وي خاطر نشان كرد: نتايج اين مطالعه که براي نخستين بار در دنيا روي افراد گرم مزاج و سرد مزاج جهتارزيابي سيستم نورواندوکرين و الگوي سايتو کايني (TH1/TH2) پاسخهاي ايمني انجامشد، دلالت بر اين داشت که كه افراد گرممزاج داراي فعاليت سيستم عصبي سمپاتيك محيطيبيشتر و فعاليت سمپاتيك فوق كليوي، فعاليت كورتيكوستروئيد فوق كليوي و فعاليت سيستمعصبي پاراسمپاتيك (عصب واگ) كمتري نسبت به افراد سرد مزاج هستند. همچنين تمايلالگوي سايتوكايني در آنها نسبت به افراد سرد مزاج، بيشتر به سمت TH2 مي باشد.
دکتر شهابي اظهار كرد:علاوه بر آن، با افزايش نسبت شدت گرمي مزاج به شدتسردي آن، فعاليت سيستم عصبي سمپاتيك محيطي افزايش مي يابد. همچنين هنگامي که مزاجبه سمت شديدا گرم يا شديدا سرد ميل ميکند، انحراف سيستم ايمني به سمت پاسخ هاي TH2 افزايش مي يابد اما اين افزايش هنگام ميل به سمت مزاج شديدا گرم بسيار بيشتر ازهنگامي است که مزاج به سمت شديدا سرد ميل مي کند.
وي افزود: اين پژوهشاولين تحقيقي است که در مورد اساس علمي تقسيم بندي افراد به گرم مزاج و سردمزاج نهتنها در طب سنتي ايراني، بلكه در تمامي طبهاي سنتي که به اين تقسيم بندي باوردارند، انجام شده است. متاسفانه در اين زمينه تا به حال كارعلمي صورت نگرفته بود وبراي توجيه تفاوت افراد گرم مزاج و سرد مزاج، تنها يك سري پيشنهادهاي تئوريك مطرحشده بود. در حالي كه مشخص شدن اساس علمي تفاوت افراد سرد مزاج و گرم مزاج (مانندمشخص شدن اساس علمي ديگر اصول طب سنتي ) اين امکان را فراهم مي کند تا طب مدرن درتشخيص و درمان بيماريها و برگرداندن تعادل به عملکرد بدن از طب سنتي نيز کمکبگيرد.
دكتر شهابي با اشاره به اينكه متاسفانه امروزه موضوع تقسيم بنديافراد به گرم مزاج و سردمزاج در كتابهاي مرجع پزشكي جايگاهي ندارد و با عنواننداشتن اساس علمي، تعدادي از پزشكان، وجود اين تفاوت را رد مي كنند، ابراز اميدواريكرد كه اين بررسي بتواند شروعي براي انجام كارهاي تحقيقاتي ديگر در اين زمينه و ازطرفي باعث معرفي طب سنتي ايراني در جهان شود و اين طب سرنوشتي مانند طب سوزني چينيپيدا کند كه با مشخص شدن ميزان قابل توجهي از اساس علمي و مکانيسم عمل طب سوزنيتوسط تحقيقات علمي، اين طب ازحالت منطقهيي خود به يك علم پزشكي مدرن و جهاني تبديلشد وبيترديد جايگاه امروز خود را در جهان مديون تحقيقات علمي است كه روي آن انجامشده است.
به گفته وي، عدم مشخص شدن اساس علمي مزاج هاي گرم و سرد (مانندديگر مفاهيم طب سنتي ايراني) از يک سو باعث شده است که درمانهاي طب سنتي ايرانيهنوز بر پايه تجربه، آزمون و خطا و مراجعه به متون باقيمانده از گذشتههاي بسياردور باقي بماند و از سوي ديگر باعث بي اعتنايي طب نوين به توانايي هاي درماني طبسنتي ايراني شده است.
گفتني است، بودجه اين طرح تحقيقاتي توسط مركز تحقيقاتايمونولوژي، آسم وآلرژي دانشگاه علوم پزشكي تهران فراهم شده و نتايج آن براي چاپ درمجله معتبر علمي Journal of Alternative and Complementary Medicine مورد پذيرشقرار گرفته است.
پژوهشگرايراني براي نخستين بار موفق به شناسايي تفاوت افراد سرد و گرم مزاج از ديد پزشكيمدرن شد
يكي از پژوهشگران پزشكي كشورمان در تحقيقاتي بيسابقه بابررسي و مقايسه خصوصيات فيزيولوژيک و ايمونولوژيک افرادي كه در طب سنتي از آنها بهعنوان سرد مزاج و گرم مزاج ياد ميشود نشان داد، اين تقسيمبندي كه صدها سال پيشانجام شده داراي پايهاي كاملا علمي است كه ميتوان از آن در تشخيص و درمانبيماريها و برگرداندن تعادل به عملکرد بدن بهره گرفت.
دکتر شهرام شهابي،عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي اروميه و مجري طرح كه در تحقيقات خود دريافتهافراد گرممزاج داراي فعاليت سيستم عصبي سمپاتيك محيطي بيشتر و فعاليت سمپاتيك فوقكليوي، كورتيكوستروئيد فوق كليوي و سيستم عصبي پاراسمپاتيك (عصب واگ) كمتري نسبت بهافراد سرد مزاج هستند در گفتوگو با خبرنگار پژوهشي خبرگزاري دانشجويانايران(ايسنا) با اشاره به اينكه انواعي از طبهاي سنتي موجود در دنيا از جمله طبسنتي ايراني (Traditional Iranian Medicine)، افراد را به دو گروه كلي سرد مزاج وگرم مزاج تقسيم ميكنند، اظهار كرد: از نظر طب سنتي، از آنجا كه انسان معتدل به طورمطلق به ندرت وجود دارد، بيشتر افراد گرفتار غلبه كم و بيش يكي از مزاجهاي گرم ياسرد هستند.
وي با بيان اين مطلب که بر اساس مطالب كتابهاي مربوط به طبسنتي ايراني از جمله كتاب قانون ابن سينا و نيز انواع ديگري از طب هاي سنتي مانندطب سنتي يوناني، طب سنتي چيني، طب سنتي عربي و...، افراد به چهار مزاج گرم و خشك،گرم و مرطوب، سرد و خشك و سرد و مرطوب تقسيم مي شوند كه از اين بين دو مزاج گرم وسرد مزاج هاي اصلي را تشكيل مي دهند، تصريح كرد: افراد گرم مزاج معمولا افرادپرانرژي، پركار، فعال و برونگرا هستند كه احساسات خود را سريع بروز ميدهند بهطوريکه افراد گرم و خشك تحريك پذيري فوقالعادهاي دارند وخيلي زود خشمگين ميشوند. در افراد گرم مزاج معمولا سوزش اندامها واحساس حرارت ناگهاني بدون علت مشاهدهميشود. نبض افراد گرم مزاج سريع مي زند و رگها، برجسته و فراخ است به طوري كهافراد گرم و مرطوب، رنگ چهرهشان به دليل فراواني خوني كه در رگها وارد مي شود بهسرخي گرايش دارد. بدن افراد گرم مزاج در هواي سرد به راحتي با عوامل فيزيكي وفيزيولوژيك گرم ميشود اما خنك شدن بدن آنها در هواي گرم به راحتي قابل انجام نيست. افراد گرم مزاج معمولا غذاهاي گرم مزاج (از نظر طب سنتي) را به خوبي تحمل نمي کنند.
اين پژوهشگر افزود: از طرف ديگر در بين افراد داراي مزاج سرد، سستي،ناتواني، كمبود انرژي و احساس ضعف شايع است؛ به طوري كه افراد سرد و مرطوب، كند، بيحال و بي حوصله بوده و تمايل چنداني به انجام كار ندارند و افراد سرد و خشك به ندرتتا پايان روز انرژي كافي براي انجام كار دارند. به طور كلي افراد سرد مزاج درونگرابوده و احساسات خود را كمتر بروز ميدهند . افراد سرد و مرطوب تحريك پذيري پاييندارند و بي خيال و غير حساسند. نبض درآنها آرام بوده ورگها باريك است، خون اندكي درآنها جريان دارد به طوري كه سفيدي و رنگ پريدگي در افراد داراي مزاج سرد و مرطوبكاملا مشهود است. بدن افرادي كه دچار غلبه سردي مزاج هستند در هواي سرد به راحتي باعوامل فيزيكي و فيزيولوژيك گرم نميشود و سرما تا مدت زيادي در بدن اين افراد باقيمي ماند. افراد سرد مزاج معمولا غذاهاي سرد مزاج (از نظر طب سنتي) را به خوبي تحملنمي کنند.
اين متخصص ايمونولوژي در ادامه با بيان تعريفي كه از اين مزاجهادر طب هاي سنتي از جمله طب سنتي ايراني انجام شده است، تاكيد كرد: دراين پژوهش سعيشده مشخص شود آيا افرادي كه از لحاظ طب سنتي به گرم مزاج و سرد مزاج تقسيم بنديميشوند از نظر علم جديد و مدرن امروز نيز با هم تفاوتي دارند يا نه! از آنجا كهپاسخ بدن به استرسها از طريق سه سيستم يعني اعصاب سمپاتيك، اعصاب پاراسمپاتيك وغددفوق كليوي صورت ميگيرد كه تحريك هر كدام از اين سيستمها اثرات متفاوتي رويهوموستاز (حفظ تعادل اعمال بدن) در بدن داشته و عملکرد آنها نقش مهمي در حفظ تعادلاعمال بدن دارند، در اين پژوهش سعي شد نشان داده شود که فعاليت اين سيستم ها در بدنافراد گرم مزاج و سرد مزاج چه تفاوتهايي با يكديگر دارند.
وي به ايسناگفت: منبع اصلي ترشح هورمون نوراپي نفرين، سيستم عصبي سمپاتيك و منبع اصلي ترشحهورمونهاي اپي نفرين و كورتيزول، غدد فوق كليوي است؛ از طرف ديگر، سيستم عصبيسمپاتيك به دو بخش سيستم عصبي سمپاتيك مربوط به اعصاب محيطي سمپاتيك وسيستم عصبيسمپاتيک مربوط به غدد كليوي تقسيم بندي ميشود. سيستم عصبي پاراسمپاتيك نيز مربوطبه تحريك اعصاب واگ است.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي اروميه توضيحداد: از طرفي پاسخهاي ايمني نيز که نقش مهمي در حفظ تعادل اعمال بدن دارند به دودسته كلي T Helper 1) TH1) و T Helper 2 )TH2) تقسيم ميشوند كه انحراف پاسخ ايمنيبه سمت TH1 باعث تقويت پاسخ ايمني سلولي و انحراف پاسخ ايمني به سمت TH2 باعث تقويتپاسخ ايمني هومورال، توليد آنتي بادي و همچنين واكنشهاي آلرژيك ميشود.
دكتر شهابي افزود: در اين طرح فعاليت سيستم هاي ياد شده (سيستم عصبيسمپاتيك محيطي، سيستم عصبي سمپايتك غدد فوق كليوي، سيستم عصبي پاراسمپاتيك و ترشحکورتيزول توسط غدد فوق کليوي و همچنين انحراف پاسخهاي ايمني به سمت TH1 و TH2 درافراد گرم مزاج و سردمزاج مورد بررسي قرار گرفت.
وي خاطر نشان كرد: نتايج اين مطالعه که براي نخستين بار در دنيا روي افراد گرم مزاج و سرد مزاج جهتارزيابي سيستم نورواندوکرين و الگوي سايتو کايني (TH1/TH2) پاسخهاي ايمني انجامشد، دلالت بر اين داشت که كه افراد گرممزاج داراي فعاليت سيستم عصبي سمپاتيك محيطيبيشتر و فعاليت سمپاتيك فوق كليوي، فعاليت كورتيكوستروئيد فوق كليوي و فعاليت سيستمعصبي پاراسمپاتيك (عصب واگ) كمتري نسبت به افراد سرد مزاج هستند. همچنين تمايلالگوي سايتوكايني در آنها نسبت به افراد سرد مزاج، بيشتر به سمت TH2 مي باشد.
دکتر شهابي اظهار كرد:علاوه بر آن، با افزايش نسبت شدت گرمي مزاج به شدتسردي آن، فعاليت سيستم عصبي سمپاتيك محيطي افزايش مي يابد. همچنين هنگامي که مزاجبه سمت شديدا گرم يا شديدا سرد ميل ميکند، انحراف سيستم ايمني به سمت پاسخ هاي TH2 افزايش مي يابد اما اين افزايش هنگام ميل به سمت مزاج شديدا گرم بسيار بيشتر ازهنگامي است که مزاج به سمت شديدا سرد ميل مي کند.
وي افزود: اين پژوهشاولين تحقيقي است که در مورد اساس علمي تقسيم بندي افراد به گرم مزاج و سردمزاج نهتنها در طب سنتي ايراني، بلكه در تمامي طبهاي سنتي که به اين تقسيم بندي باوردارند، انجام شده است. متاسفانه در اين زمينه تا به حال كارعلمي صورت نگرفته بود وبراي توجيه تفاوت افراد گرم مزاج و سرد مزاج، تنها يك سري پيشنهادهاي تئوريك مطرحشده بود. در حالي كه مشخص شدن اساس علمي تفاوت افراد سرد مزاج و گرم مزاج (مانندمشخص شدن اساس علمي ديگر اصول طب سنتي ) اين امکان را فراهم مي کند تا طب مدرن درتشخيص و درمان بيماريها و برگرداندن تعادل به عملکرد بدن از طب سنتي نيز کمکبگيرد.
دكتر شهابي با اشاره به اينكه متاسفانه امروزه موضوع تقسيم بنديافراد به گرم مزاج و سردمزاج در كتابهاي مرجع پزشكي جايگاهي ندارد و با عنواننداشتن اساس علمي، تعدادي از پزشكان، وجود اين تفاوت را رد مي كنند، ابراز اميدواريكرد كه اين بررسي بتواند شروعي براي انجام كارهاي تحقيقاتي ديگر در اين زمينه و ازطرفي باعث معرفي طب سنتي ايراني در جهان شود و اين طب سرنوشتي مانند طب سوزني چينيپيدا کند كه با مشخص شدن ميزان قابل توجهي از اساس علمي و مکانيسم عمل طب سوزنيتوسط تحقيقات علمي، اين طب ازحالت منطقهيي خود به يك علم پزشكي مدرن و جهاني تبديلشد وبيترديد جايگاه امروز خود را در جهان مديون تحقيقات علمي است كه روي آن انجامشده است.
به گفته وي، عدم مشخص شدن اساس علمي مزاج هاي گرم و سرد (مانندديگر مفاهيم طب سنتي ايراني) از يک سو باعث شده است که درمانهاي طب سنتي ايرانيهنوز بر پايه تجربه، آزمون و خطا و مراجعه به متون باقيمانده از گذشتههاي بسياردور باقي بماند و از سوي ديگر باعث بي اعتنايي طب نوين به توانايي هاي درماني طبسنتي ايراني شده است.
گفتني است، بودجه اين طرح تحقيقاتي توسط مركز تحقيقاتايمونولوژي، آسم وآلرژي دانشگاه علوم پزشكي تهران فراهم شده و نتايج آن براي چاپ درمجله معتبر علمي Journal of Alternative and Complementary Medicine مورد پذيرشقرار گرفته است.
در طب تطبیقی و تلفیق عقاید قدما با پزشكی جدید، اخلاط اربعه با نام PH خون یا اسیدیتیك و بازیك؛ و گرمی و سردی با واژه های پركالری و كم كالری خوانده می شوند. ولی هیچكدام از این تعبیرات بازگو كننده جامعی به شمار نمی روند و غذاهای گرم و سرد در اعتقاد عامه ی مردم ایران به عنوان غذاهای پركالری و كم كالری نمی باشد، زیرا خوراكی هایی مانند گردو ، نارگیل ، كاكائو ، خرما ، كنجد ، گوشت شتر ، گوشت كبوتر جزء غذاهای گرم و خوراكی هائی مانند هلو ، هنداونه ، خیار ، توت فرنگی ، جو ، برنج ، گوشت گاو ، ماهی و مرغ به نام غذاهای سرد شناخته می شوند. برخی غذاها نیز مثل شیر و م است گوسفند ، نان گندم ، گوشت بره و ... غذاهای معتدل و به عبارتی نه گرم و نه سرد شناخته می شوند و این گروه از غذاها اثر متابولیسمی و حالت خاص در افراد گرم مزاج و سرد مزاج ایجاد نكرده و به هر دو گروه سازگار است.
خوراكی هایی مانند گردو، نارگیل ، كاكائو ، خرما ، كنجد ، گوشت شتر ، گوشت كبوتر جزء غذاهای گرم و خوراكی هائی مانند هلو ، هنداونه ، خیار ، توت فرنگی ، جو ، برنج ، گوشت گاو ، ماهی و مرغ به نام غذاهای سرد شناخته می شوند.در طب سنتی، خوراكی های سرد ارزش غذایی منفی در شخص ایجاد كرده و خوردن آنها سبب رخوت ، سستی ، ضعف عمومی ، رنگ پریدگی ، بی حالی ، كم حوصلگی، كاهش نیروی جنسی ، پرخوابی و ... می شود. برعكس خوردن غذاهای گرم باعث بالا رفتن فشارخون ، برافروختگی چهره ، كم خوابی ، جوش صورت واحتمالاً كهیر و جوش های چركی خواهد شد.
تاریخ: جمعه 07 بهمن 1390
ارسال توسط babone
آخرین مطالب
